| Nước sông Mekong là "quyá»n lợi quốc gia" | ![]() |
Äá»c báo thấy tin nà y đáng chú ý, liên hệ tá»›i Việt Nam quê hương má»™t thá»i cá»§a tôi, xin chép lại để mai mốt Ä‘á»c lại kỹ hÆ¡n.
Má»™t cá»±u đại biểu quốc há»™i coi chuyện Trung Quốc má»i các nước thà nh viên Ủy ban sông Mekong thăm Ä‘áºp Tiểu Loan xây đầu nguồn chỉ là hà nh động đối phó vá»›i dư luáºn quốc tế.
Theo Giáo sư-TSKH Nguyá»…n Ngá»c Trân, việc là m thá»±c chất hÆ¡n là Trung Quốc cần chia sẻ số liệu thá»§y văn cá»§a sông Lancang (tên gá»i sông Mekong trên lãnh thổ TQ), và chế độ váºn hà nh các Ä‘áºp, để quốc gia hạ nguồn biết cách đối phó vá»›i tình trạng"má»±c nước thấp thất thưá»ng, dòng sông phÆ¡i đáy" thá»i gian gần đây.
Các nước hạ nguồn, theo ông Nguyá»…n Ngá»c Trân hiện Ä‘ang “mù tịt†vá» chế độ váºn hà nh cá»§a bốn con Ä‘áºp dùng nước sông Mekong trên đất Trung Quốc.
Bà i viết cá»§a Giáo sư-TSKH Nguyá»…n Ngá»c Trân, nguyên phó chá»§ tịch Ủy ban Äối ngoại Quốc há»™i khóa XI, trên trang tuanvietnam.net ngà y 14/3, nhấn mạnh đến nghÄ©a vụ cá»§a Trung Quốc, má»™t quốc gia khai thác nước đầu nguồn sông Mekong.
“Trung Quốc cần cung cấp số liệu thá»§y văn trên sông Lancang và thông báo chế độ váºn hà nh các Ä‘áºp chứ không phải má»i sang tham quan má»™t Ä‘áºp.
“Tình trạng mức nước sông Mekong tại các trạm thá»§y văn ở Là o, như ở Luang Prabang và Vientiane thấp Ä‘i rất nhiá»u so vá»›i trước đây đặt ra tÃnh cấp thiết phải thông báo chế độ váºn hà nh cá»§a 4 Ä‘áºp đã được xây dá»±ng và đã Ä‘i và o hoạt động,†ông Trân, hiện là nhà nghiên cứu biến đổi khà háºu, viết.
Và nhà khoa bảng có tiếng tại Việt Nam kêu gá»i Trung Quốc nghÄ© đến lợi Ãch cá»§a các nước hạ nguồn, trong đó có Việt Nam.
“Vì sông Mekong là má»™t con sông quốc tế, nên má»i dá»± án trên lãnh thổ má»™t nước thà nh viên phải được thông báo và bà n bạc trên cÆ¡ sở tôn trá»ng lợi Ãch, trước tiên là môi trưá»ng, cá»§a tất cả các quốc gia trong lưu vá»±c, trước mắt và lâu dà i.â€
Chuyển nước
Theo Giáo sư-TSKH Nguyá»…n Ngá»c Trân, Trung Quốc có kế hoạch “đồ sộ†chuyển nước sông từ Nam lên Bắc, đưa nhiá»u chục tá»· khối nước từ sông Trưá»ng Giang sang sông Hoà ng Hà để đưa vá» Bắc Kinh và Thiên Tân.
Và rất có thể nước sông Lancang (tên gá»i sông Mekong trên lãnh thổ TQ) được dùng trong dá»± án nà y. Trong bối cảnh như váºy, theo ông Nguyá»…n Ngá»c Trân, các nước hạ lưu Mekong cà ng cần thông tin hÆ¡n vá» quốc gia sá» dụng nước phần thượng nguồn.
Chuyện bất bình thưá»ng Ä‘ang xảy ra, theo Giáo sư-TSKH Nguyá»…n Ngá»c Trân, đó là Trung Quốc tìm cách chối bá» má»i nghÄ©a vụ cá»§a má»™t nước Ä‘ang khai thác nguồn nước cá»§a sông Mekong.
“Trung Quốc chỉ tham gia há»p hà nh nếu bà n vá» việc chia sẻ quyá»n lợi,†vị giáo sư cho hay.
Hà nh động yêu cầu nước thượng nguồn có trách nhiệm hÆ¡n khi sá» dụng nước sông Mekong, theo Giáo sư-TSKH Nguyá»…n Ngá»c Trân, chÃnh là bảo vệ quyá»n lợi quốc gia cá»§a Việt Nam.
Ông coi đây là nhiệm vụ “hà ng đầu†cá»§a Ủy ban quốc gia sông Mekong. Cạnh đó ông Nguyá»…n Ngá»c Trân kêu gá»i, nên có thêm Ä‘iá»u tra, nghiên cứu, “dùng chúng như là công cụ mạnh để đà m phán, bảo vệ quyá»n lợi chÃnh đáng cá»§a quốc gia.â€"
(BBC, http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2010/03/100314_ngngtran_mekong.shtml )