|
Không chỉ khốn đốn vì cà phê rá»›t giá, ngưá»i trồng cà phê ở Tây Nguyên Ä‘ang phải đối mặt vá»›i những khó khăn do giá váºt tư leo thang, biến đổi khà háºu là m tăng thêm chi phÃ, giảm năng suất.
Äã váºy, không Ãt nông dân trồng cà phê còn tá»± là m nghèo mình bằng những khoản đầu tư lãng phÃ, những bất hợp lý trong sản xuất.
Khó khăn ngoà i “lý thuyết†Äầu tháng 4.2010, nhiá»u vùng chuyên canh cà phê ở Tây Nguyên đã bước và o đợt tưới thứ năm, trong khi cùng kỳ nhiá»u năm chỉ má»›i tưới 3 đợt.
Ông Nguyá»…n Äình Long - ở xã Ea Kly, huyện Krông Pắc - cho biết: “Thuê dịch vụ tưới má»—i giá» hết 40.000 đồng, má»—i hécta phải tưới 30 giá», vị chi là 1,2 triệu đồng. Tôi có 3ha cà phê, riêng 2 đợt tưới vừa rồi đã là m tăng chi phà thêm 7,2 triệu đồngâ€.
Những ngưá»i có máy bÆ¡m thì vá»›i giá dầu xấp xỉ 15.000 đồng/lÃt, chi phà trong 2 đợt tưới phát sinh cÅ©ng không dưới 1 triệu đồng/ha.
Äáng lo ngại hÆ¡n là các đợt tưới tiếp theo sẽ không còn nguồn nước tại chá»—, buá»™c nông dân phải chở nước từ xa vá» rất tốn kém. Trong khi đó, trên “lý thuyết†tÃnh toán giá thà nh, má»—i hécta cà phê thưá»ng chỉ tưới 3 – 4 đợt trong năm.
Tại huyện Ea Kar, chị Nguyá»…n Thị Ngá»c Hoa – cán bá»™ Phòng NNPTNT – nói: “2,3 tấn/ha là năng suất cà phê bình quân toà n vùng Tây Nguyên, còn ở huyện Ea Kar nà y chỉ có 1,45 tấn/ha. Trong đó, hÆ¡n 1.000ha cá»§a 4 DN thà nh viên TCty Cà phê Việt Nam được 1,8 – 2 tấn, 4.000ha cá»§a dân chỉ được 1,2 – 1,5 tấnâ€.
Há»i vì sao năng suất thấp, chị Hoa cho biết: “Chỉ những ngưá»i trồng cà phê ở má»™t số vùng như Cư M’gar, Buôn Ma Thuá»™t, Krông Búc má»›i già u có nhỠđất tốt. Ở Ea Kar thì tầng canh tác dưới 80cm, lại mưa phùn và o lúc cà phê ra hoa, nên dù thâm canh cÅ©ng không thể cải thiện năng suấtâ€.
Vá» tình hình khô hạn, đến thá»i Ä‘iểm nà y vẫn chưa có hạt mưa nà o, trong khi mùa mưa thưá»ng bắt đầu khoảng giữa tháng 4. Trên thá»±c tế, không chỉ riêng Ea Kar mà rất nhiá»u huyện ở Tây Nguyên cÅ©ng có những bất lợi tương tá»± cho sản xuất cà phê. Nông dân đã váºy, các DN trồng cà phê còn khốn đốn hÆ¡n do phải chịu nhiá»u chi phÃ.
Sẽ lãi thêm chút Ãt, nếu...
Hiệp há»™i Cà phê – Cacao Việt Nam và các DN tÃnh toán, vá»›i giá sà n thu mua tạm trữ 23 triệu đồng/tấn (đưa ra cách đây 1 tháng) thì ngưá»i trồng cà phê có lãi 30%. Nếu lấy năng suất bình quân 2,3 tấn/ha, thì nông dân lãi được 15,9 triệu đồng/ha.
Nhưng trên thá»±c tế, hà ng trăm nghìn há»™ trồng cà phê ở Ea Kar và nhiá»u vùng tương tá»±, mức lãi chỉ ... 3,3 triệu đồng/ha. Chưa kể, má»™t bá»™ pháºn lá»›n nông dân do thiếu vốn, thâm canh kém nên năng suất còn thấp hÆ¡n.
Giải pháp vốn, phương thức mua bán, Ä‘iá»u hà nh xuất khẩu là việc cá»§a Nhà nước, ngân hà ng, hiệp há»™i và DN... Vá»›i ngưá»i trồng cà phê, theo Phó Giám đốc Sở NNPTNT Äắc Lắc Nguyá»…n Văn Sinh và Viện trưởng Viện KH – KT nông - lâm nghiệp Tây Nguyên Lê Ngá»c Báu, thì nếu thá»±c hiện triệt để má»™t số giải pháp thì có thể tăng lãi chút Ãt.
Trước hết, phải áp dụng mô hình tưới tiết kiệm (450 lÃt nước/gốc thay vì 650 lÃt/gốc như hiện nay) và trồng cây che bóng (20% diện tÃch cà phê cá»§a Äắc Lắc được che bóng chỉ cần tưới 3 đợt/năm). Vá»›i 180.000ha cà phê, các giải pháp nà y sẽ giúp Äắc Lắc tiết kiệm khoảng 300 triệu mét khối nước má»—i năm - tương đương 15 hồ chứa dung tÃch lá»›n.
Bên cạnh đó, cây che bóng còn cho thêm thu nháºp khoảng 25% từ quả (sầu riêng, bÆ¡), chưa kể khai thác gá»— (mÃt, muồng) và tiết kiệm nhân công tưới nước. Các nhà khoa há»c cÅ©ng cho rằng ngưá»i trồng cà phê Việt Nam phải cắt giảm 10 – 23% lượng phân bón (tuỳ nÆ¡i), bởi đây là tỉ lệ thừa là m tăng chi phà sản xuất.
Vá»›i những diện tÃch cà phê già cá»—i hoặc kém hiệu quả do khà háºu, thổ nhưỡng không phù hợp thì kiên quyết chuyển đổi cây trồng. Äây cÅ©ng là những ná»™i dung cÆ¡ bản cá»§a chương trình sản xuất cà phê bá»n vững, nếu thá»±c hiện tốt sẽ góp phần tăng thu nháºp cho nông dân. |